Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 حقيقت دوره سوم- شماره 76  جمعه ۲۹ شهريور ۱۳۹۸ برابر با ۲۰ سپتامبر ۲۰۱۹       
چگونه در راه انقلاب کمونیستی، ماتریالیست پیگیر و دیالکتیسین خلاق باشیم؟

چگونه در راه انقلاب کمونیستی، ماتریالیست پیگیر و دیالکتیسین خلاق باشیم؟

 

معرفی کتاب راهی دیگر اثر تازه انتشار یافته باب آواکیان

نام کتاب: راهی دیگر

نویسنده: باب آواکیان

مترجم: منیر امیری

ناشر: نشر آتش

نوبت چاپ: چاپ اول. تابستان 1395

 

ممکن است به عنوان کسی که به تازگی با اندیشه های باب آواکیان صدر حزب کمونیست انقلابی آمریکا (آر.سی.پی RCP) و نظریه پرداز «سنتز نوین کمونیسم» آشنا شده اید، این سوال برای تان پیش بیاید که «سنتز نوین چه تأثیری در پراتیک انقلاب و فهم و تغییر جهان دارد؟». اگر چنین است؛ خواندن کتاب راهی دیگر را از دست ندهید.

راهی دیگر عنوان کتابی است که توسط منیر امیری به فارسی ترجمه و اخیراً توسط نشر آتش منتشر شده است. نسخه ی اینترنتی کتاب در کتاب خانه ی سایت حزب کمونیست ایران (مارکسیست لنینیست مائوئیست) قابل دسترسی است.(1) این کتاب ترجمه ی نسخه ی ویرایش شده ی یکی از سخنرانی های آواکیان در سال 2006 است که برای نخستین بار در شماره ی 82 نشریه ی انقلاب ارگان آر.سی.پی در مارس 2007 و سپس در سایت این حزب در دسترس عموم قرار گرفت.(2)

موضوع اصلی کتاب طرح راه و مسیری پیش چشم توده های مردم برای رها شدن از نکبت و شکنجه ای است که نظام سرمایه داری امپریالیستی و مجریان و مدافعین آن در هیئت حاکمه ی دولت های امپریالیستی به ویژه ایالات متحده ی آمریکا، در سراسر جهان و به اشکال مختلف بر زندگی و آینده ی اکثریت مطلق هفت میلیارد نفر از ساکنین کره ی زمین تحمیل کرده اند. پس موضوع کتاب طرح مهم ترین چالشی است که بشریت با آن روبه رو است: اینکه چرا و چگونه می توان و باید از شّر جهانِ تحت سلطه و حاکمیت سرمایه داری رها شد و گام در راهی دیگر و مسیری متفاوت از عملکرد این سیستم و تبعات هولناک آن گذاشت.

از نظر موضوعی می توان کتاب را به سه بخش تقسیم کرد: 1) تحلیل از موقعیت سیاسی روز 2) معرفت شناسی و روش شناسی (اپیستمولوژی و متدولوژی ) کمونیستی و 3) استراتژی و مسیر خروج از وضعیت بحران. به بیان ساده تر اینکه ضرورت حاکم بر اوضاع جهان - در مقطع ایراد سخنرانی یعنی سال 2006 - چیست و جهان در ادامه ی مسیر حرکتش به کجا می تواند برسد، اینکه چرا این چنین است و قانون مندی ها و تضادهای حاکم بر آن را چگونه می توان فهمید و در نهایت اینکه چطور می توان از این وضعیت رها شد و این ضرورت را بر مبنایی رهایی بخش تغییر داد. البته این یک تقسیم بندی ذهنی برای درک راحت تر ساختار کتاب آواکیان است و در واقع مباحث کتاب و این سه موضوع مجزا از یکدیگر طرح نشدهاند و هر سه سطح به صورت یک کل دینامیک و در هم تنیده ارائه می شوند.

کتاب از اوضاع حاکم بر جهان پس از شروع جنگ های ارتش آمریکا بعد از 11 سپتامبر، موقعیت مردم ایالات متحده در دوران ریاست جورج دبلیو بوش و وضعیت هیئت حاکمه ی امپریالیسم آمریکا در رابطه با بحران پس از سقوط صدام در عراق آغاز می شود. آواکیان در این بخش ضمن افشاگری های تیز علیه امپریالیسم آمریکا و جنایت های آن، قوه ی محرکه ی جنگ های ارتش های اشغالگر ایالات متحده و بریتانیا در خاورمیانه و «تغییر مسیر» این منطقه ی استراتژیک از جهان، واقعیتِ جنگ صلیبی جورج بوش «علیه ترور»، تحلیل از تضاد دو منسوخ (قدرت های امپریالیستی و نیروهای اسلام گرا) و تشدید نبرد میان آن ها، ماهیت واقعی دمکراسی غربی و ربط آن به سرمایه ی امپریالیستی، نقش حیاتی رژیم اسرائیل در استراتژی ایالات متحده در خاورمیانه را به بحث گذاشته و چنین جمع بندی می کند که اوضاع جهان و خاورمیانه به ویژه از زاویه ی حدت یابی تضاد میان دو منسوخ امپریالیستی و اسلام گرا رو به وخامت رفته و تشدید خواهد شد. پیش بینی که 10 سال پس از ایراد سخنرانی او، به طرز حیرت آور و در عین حال تراژیکی به واقعیت پیوسته است.

 آواکیان از مخاطبش می خواهد با واقعیت همان طور که هست روبه رو شود و جنبه های متضاد آن را دیده و ضرورت ها و قانون مندی های حاکم بر لایه های عمیقتر واقعیت موجود را درک کند. خود او در پس اتخاذ این روش شناسی (متدولوژی) به طرح این مساله می پردازد که یک ضرورت مادی و یک قوه ی فشار عینی، حاکمان ایالات متحده را وادار کرد که دست به لشگرکشی به خاورمیانه بزنند. ضرورت باقی ماندن به عنوان قدرت بلامنازع جهان در رقابت با دیگر قدرت های امپریالیستی و ضرورت در هم شکستن چالش گسترش یابنده ی اسلام گرایی - به عنوان محصولی از عملکرد سرمایه ی امپریالیستی در خاورمیانه و شمال آفریقا - آن فشاری است که جورج بوش و همپالکی هایش را وادار به راه انداختن آن بازی توحش و جنون در عراق و افغانستان کرد.

آواکیان از دل تحلیل مشخص از اوضاع، به مساله ی ضرورت داشتن نگاه علمی به جهان، داشتن روش علمی و اهمیت تئوری - و مشخصاً تئوری های کمونیستی - می رسد. به باور او «اگر ما در عرصه ی تئوری و متدولوژی درگیر نشویم و بعد آن را برای تغییر جهان به کار نبندیم نخواهیم توانست به هدفی که لازم است برسیم» (ص 50). تأکید آواکیان بر این است که تئوری های کمونیستی که بازتاب ماتریالیستی و دیالکتیکی واقعیت جهان هستند، باید در دسترس توده های مردم قرار بگیرد چرا که مردم دائماً دنیا را با جهان بینی های مختلفی تجرید می کنند که «اغلب از جهان بینی بورژوایی برخاسته و در نهایت بازتاب آن هستند» (ص 51). او سپس به تبیین صحیح و دیالکتیکی رابطه ی تئوری و پراتیک پرداخته و با انتقاد از درک های مکانیکی و «تنگ نظرانه» از پراتیک می نویسد:

خیلی ها فکر می کنند تئوری بلافاصله از تجربه ی عملی بیرون می جهد یا می توان آن را به تجربه ی عملی تقلیل داد. این گرایش ضرورت جهش از پراتیک به سطحی بالاتر و مجردتر دانش تئوریک را نفی می کند و فکر می کند تئوری به طور یک به یک با نوع خاصی از پراتیک رابطه دارد و اینکه تئوری فقط می تواند در رابطه ی مستقیم با چنین پراتیکی پیشرفت کند. در تحلیل نهایی منشأ همه ی تئوری ها و نقطه ی درست سنجی آن تجربه ی پراتیکی است. اما به این مساله باید گسترده و نه تنگ نظرانه نگریست. تئوری می تواند در جوانب مهمی جلوتر از پراتیک حرکت کند و آن را پیش بینی کند. تئوری و خط (سیاسی و ایدئولوژیک) تجریدهایی از واقعیت هستند که هرچه صحیح تر باشند بهتر می توانند ما را در تغییر جهان در انطباق با ماهیت و حرکات واقعی آن هدایت کنند.     (ص 50)

آواکیان به نقش و تأثیر تئوری و جهان بینی در ایدئولوژی انسان ها نیز پرداخته و به تشریح این بحث مهم کمونیست های چینی در جریان انقلاب بزرگ فرهنگی پرولتاریایی می پردازد که «تئوری عامل دینامیک در ایدئولوژی است» (ص 52)

اما کتاب راهی دیگر افزون بر مطالبی که پیرامون اهمیت تئوری و روش علمی دارد، از نظر سبک استدلال، نوع نگاه و تأمل در مسائل، فهم پیوند میان موضوعات گوناگون، نحوه ی پیشبرد مباحث، ارائه ی تمام موضوعات در یک کُل دیالکتیکی دینامیک و طرح مساله در سطوح مختلف یک الگوی مناسب و خلاق از به کار بردن متدولوژی علمی کمونیستی (ماتریالیسم دیالکتیک) در نگاه به جهان و تحلیل از پدیده ها است. کتابِ آواکیان نشان می دهد که چگونه باید در مواجهه با جهان، با سماجت و تعهد علمی باید ماتریالیست پیگیر و دیالکتیسین خلاق بود.

دقیقاً همین وفاداری و تعهد به بینش و روش علمی است که هم شجاعت و هم عمق لازم برای انتقاد از خود را نیز می دهد. از این رو خواننده در کتاب راهی دیگر شاهد سطوحی از انتقاد از خود توسط آواکیان است. انتقاد از تجربه ی اتحاد شوروی و کمینترن، انتقاد از مائو خصوصاً سیاست خارجی چین مائوئیستی، نقد به مواضع سابق آر.سی.پی پیرامون درک از ماهیت جنگ جهانی دوم و انتقاد به وجود گرایشی از حتمیت باوری و اجتناب ناپذیری در تحلیل از تضادهای جهان و «وقوع جنگ جهانی سوم» در دهه ی 80 میلادی. آواکیان به سیاق سایر آثارش در معرفی و ترویج سنتز نوین کمونیسم، در این کتاب نیز می کوشد اولاً بستر عینی و تضادهای گوناگونی که به وقوع اشتباه در نظریه و عمل منجر شد را مطرح کند و دیگر آن که زمینه های خطی، تئوریک و متدیک بروز این اشتباهات را مورد کنکاش قرار دهد.

کتاب در پی طرح موضوع و بعد ضرورت اتخاذ روش و بینش صحیح علمی برای فهم جهان، در نهایت به استقبال این پرسش می رود که چگونه می توان چنین وضعیتی را تغییر داد. مخاطب در این قسمت هم توده های وسیع مردم هستند و هم اعضا و هواداران حزب کمونیست انقلابی آمریکا. نکته ی آواکیان این است که هیچ راه ساده ای برای برون رفت از این وضعیت دهشتناک وجود ندارد اما درک عمیق از واقعیت و خودِ دینامیسم مدام تغییر یابنده ی واقعیت، امکان و بستر مادی و عینی برای انقلاب و برای رهایی را فراهم می کند. بنا بر این کمونیست ها به مثابه ی «رها کنندگان بشریت» باید با در پیش گرفتن رویکردی راهگشا، استراتژی «تسریع در حین انتظار» را پیش برده و زمینه های عینی و ذهنی لازم برای رهبری انقلاب و به پیروزی رساندن آن در روزهای بروز اوضاع انقلابی را تدارک دیده و فراهم کنند. باید شمار هر چه بیشتری از توده های مردم پیرامون «جنبشی برای انقلاب»، توسط کمونیست ها به صورت آگاهانه بسیج و سازماندهی شوند. در صفحه ی 62 چنین آمده است:

ما باید افقی بلند و دیدی گسترده و بازوانی فراخ داشته باشیم که دور همه ی این ها [پتانسیل های ضد سیستم. نشریه ی حقیقت] حلقه کنیم و از درون وضعیت به شدت متناقض، از درون افت و خیزها و پیچ و خم های تند جهت خود را گم نکنیم تا اینکه بالاخره برسیم به اوضاعی که یک وضعیت انقلابی است. هر زمان که برسد. تمام این پروسه شاید دربرگیرنده ی اوضاعی باشد که بحران های مشروعیت سربلند کنند اما تا به انتها تکامل نیافته و به یک اوضاع انقلابی نرسند و در عوض قبل از رسیدن به آن مرحله به طریقی حل بشوند آنگاه ما باید مبارزه کنیم که در تطابق با اهداف اساسی، کلی و نهایی انقلابی مان بهترین نتایج ممکن را از آن بیرون بکشیم.

در این بخش آواکیان دو مساله ی استراتژیک در نقشه ی راه انقلاب را به بحث می گذارد: نخست اهمیت حزب کمونیست و بردن خط سیاسی و ایدئولوژیک حزب به صورت «کامل» به میان مردم و از جمله اقشار تحتانی تودها و دوم جبهه های متحد و اتحادهای توده ای وسیع در سطح جامعه. او از ضرورت «اتحادِ به حد ممکن... به گونه ای که به طور عینی با اهداف انقلاب پرولتری سازگار بوده و به آن کمک کند» سخن گفته و دیالکتیک این دو مقوله را تبیین کرده و در همین رابطه می نویسد:

لازم است که آتش سیاسی و ایدئولوژیک را بیفروزیم و واقعاً لازم است که کلیت این کمونیسم را جسورانه در هر گوشه ی جامعه به ویژه در میان توده های تحتانی اما در میان همه ی قشرها ببریم. اگر این کار را نکنیم، کار کردن در میان قشرهای مختلف (و ساختن جبهه متحدهایی که در برگیرنده ی نقطه نظرات و افق های سیاسی و ایدئولوژیک متفاوت باشد...) هر چقدر هم که مهم باشند موفق نخواهند شد و نخواهیم توانست در سطح و ابعادی که لازم است راهگشایی کنیم. (ص 67)

آواکیان پیش بردن این استراتژی را به یک هدف استراتژیک دیگر وصل می کند یعنی «شناسایی نقاط تمرکز تضادهای اصلی جامعه و جهان و حرکت حول آن ها و اینکه این به نوبه ی خود چگونه خدمت می کند به راندن همه چیز به سوی انقلاب». (ص 74) او در واپسین فراز کتاب راهی دیگر خطاب به کمونیست های انقلابی در سراسر جهان می گوید:

سوال این است که آیا ما به معنای واقعی بیان فشرده ی رها کنندگان نوع بشر و رهبران رها کنندگان نوع بشر هستیم... آیا ما کارمان با تبدیل شدن به زایده ی گذشته تمام خواهد شد و این اتفاق تبدیل به یک مورد مأیوس کننده ی دیگر برای توده ها و در واقع تیری در پشت آنان خواهد شد؟ یا بدون هیچ گونه ضمانت پیروزی در هیچ گونه شرایط خاص، اما با اهداف استراتژیک و داشتن یک بینش گسترده، همراه با دیگر رفقا در سراسر جهان بلند شده و به چالش پیشاهنگ آینده جواب خواهیم گفت؟•

 

یادداشت ها:

1-  http://cpimlm.com/bztmsnc/Another-way-B0B.pdf

2-   Avakian, Bob (2007) Bringing forward another way. Revolution # 82. March,18,2007

http://revcom.us/avakian/anotherway/

 

      
بازگشت
htm  pdf
 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در