Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 هنر و ادبیات   يكشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸ برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۱۹                    
 

نگاهي به فيلم تلما و لوئيز

 

از جزوه زنان و انقلاب

 

فيلم "تلما و لوئيز" از آثار نادر جهان سينما است. زيرا 99 درصد فيلمهاي هاليوود، از زن تصوير موجودي تهي مغز و دست آموز مرد (در حد سگ و گربه خانگي) ارائه ميدهند؛ زن را بعنوان دكور در گوشه صحنه هاي مردانه ميگذارند تا حس هوسبازي و تجاوزگري مردان را ارضاء كنند؛ يا از زن چهره جادوگر مكاري ميسازند كه به او هيچگونه رحمي نبايد كرد. اين فيلم يكي از معدود آثاري است كه شخصيتهاي اصلي آن زن هستند ـ آنهم زناني كه هيچ چيز براي از دست دادن ندارند؛ زناني كه عليه ستمگري و ستمگران غير مسلح و مسلح سر به طغيان برميدارند و بدون هيچ پشيماني تا آخر اين راه ميروند. اين فيلم بسيار مترقي است كه به دل مينشيند و درسها مي آموزد. "تلما و لوئيز" را حتما بايد ديد و در مورد محتوا و نكات مهم آن انديشه و بحث كرد.

شخصيتهاي اصلي فيلم "تلما" و "لوئيز" نام دارند. اين دو كه هر يك بصورتي از ستمهاي جامعه مردسالار رنج ميبرند، تصميم ميگيرند براي چند روز هم كه شده از اين مناسبات اسارتبار فاصله گرفته و به دور از سلطه و امر و نهي شوهر يا دوست پسر خود به استراحت و تفريح بپردازند. اما نظام موجود چنين حقي را براي آنها برسميت نميشناسد و در هر گام با تازيانه هاي آشكار و پنهان به جانشان مي افتد. آنها مرد متجاوزي را با شليك گلوله به سزاي اعمالش ميرسانند و ميگريزند. ماموران پليس، هويت تلما و لوئيز را تشخيص ميدهند و به تعقيب آنها ميپردازند. قهرمانان فيلم كه در مسيري بازگشت ناپذير پا گذاشته اند و سر تسليم شدن ندارند، نظم و قانون حاكم را به هيچ ميگيرند. دشواريها و موانع مرتبا ظاهر ميشوند، اما تلما و لوئيز بر توهم و ترديد غلبه ميكنند و با اراده اي استوارتر راه خويش را ادامه ميدهند. و زمانيكه حلقه محاصره پليس ـ در واقع چنگال مناسبات ارتجاعي و ستمكارانه ـ به دور آنها تنگتر ميشود، آگاهانه مرگ را انتخاب ميكنند و تن به تسليم و اسارت نميدهند.

تن ندادن به مناسبات اجتماعي موجود و تحقير مرگ، دو موضوع اساسي است كه با قدرت در سراسر فيلم مطرح ميشود و شور و شوق تماشاگران را بر مي انگيزد. اين فيلم بدرستي تفنگ را بعنوان يك عامل حياتي در رهائي زنان به ميان ميكشد. تلما و لوئيز به جائي رسيده اند كه هيچ چيز ندارند از دست بدهند مگر زنجيرهايشان را.

اين فيلم، عكس العمل هيستريك نمايندگان ايدئولوژيك و سياسي سرمايه داري را در آمريكا برانگيخت؛ از آن بعنوان فيلمي "فاشيستي و ضد مرد" نام بردند و گفتند كه "جنايت" را تبليغ ميكند. از نظر بورژوازي، افشاي ارزشها و مناسبات اجتماعي ستمگرانه بورژوائي، "فاشيسم" است. طغيان سازش ناپذير ستمديدگان عليه اين مناسبات اجتماعي، "جنايت" است. "تلما و لوئيز"، فيلمي است كه گرايشات طبقاتي متفاوت در مورد مسئله رهائي زنان را رو مي آورد و به بوته آزمايش ميگذارد. توده هاي ستمديده از عصيان قهرمانان فيلم عليه مردان مستبد، سرپيچي از قانون، و تصميم خلل ناپذير آنها به اينكه هرگز به چارچوب زندگي گذشته باز نگردند، از دل و جان حمايت ميكنند. بسياري از زنان در دل آرزو ميكنند به جرات تلما و لوئيز دست يابند تا بتوانند قيود زندگي كهن را پاره كنند.

اين دو به "حد و مرزهاي" ترسيم شده براي زنان توسط مناسبات اجتماعي حاكم تن نميدهند. بر سر همين مسئله، بينندگان فيلم به دو گروه تقسيم ميشوند. كساني كه عصيان تلما و لوئيز را كاملا تائيد ميكنند؛ و ديگراني كه در اين مورد دچار ترديد ميشوند يا آشكارا به رد اين حركت ميپردازند. در گرايشات مختلفي كه بين تماشاگران بروز مي يابد، رد پا و نفوذ ايده هاي طبقات حاكم بچشم ميخورد. برخي معتقدند كه تلما و لوئيز زياده روي كردند. عده اي ميگويند آنها نبايد دست به كارهاي غيرقانوني ميزدند و نظم حاكم و پليس را تحقير ميكردند ـ براي مثال، گروهي از فمينيست هاي رفرميست در آمريكا كه معتقدند مبارزه براي رهائي زنان را بايد در چارچوب نظام حاكم به پيش برد، چنين نظري دارند. گروهي هستند كه "گستاخي" تلما، يعني خيانت به شوهر از خود راضي و مردسالارش را زياده روي ميدانند ـ اين گروه معمولا مردان كشورهاي تحت سلطه مانند ايران را شامل ميشود. خيلي از مردان "مترقي" حاضرند تا آنجا به زنان اجازه شورش بدهند كه اقتدار مردانه شان زير سئوال نرود.

تلما همسر مردي خودخواه، تنبل، مردسالار و بيشعور است كه براي زنان تماشاگر فيلم، چهره اي آشنا دارد. از آن احمق هاي عقب مانده كه فكر ميكنند خيلي زرنگند! تلما، همبستر و خدمتكار بي جيره و مواجب اوست كه قرار است هدف زندگيش تر و خشك كردن اين تحفه باشد و از اينكار لذت ببرد. لوئيز در يك رستوران كار ميكند و باتجربه تر و مستقلتر است. چند سال قبل يكبار به او تجاوز شده و لوئيز تصميم گرفته كه ديگر اجازه تكرار چنين جنايتي را ندهد. بنابراين سلاح كمري تهيه ميكند و طرز استفاده از آن را مي آموزد. اوست كه تلما را تشويق و تشجيع ميكند تا به اولين عصيان زندگيش دست بزند. و تلماي "دست آموز و اجير" كاري ميكند كه شوهرش به خواب هم نميبيند. او و لوئيز بدون اطلاع (در واقع بدون اجازه) مردانشان تصميم ميگيرند آخر هفته را از اين زندگي بنده وار مرخصي بگيرند. حوادث سفر آنها را آبديده ميكند و براي هميشه از زندان نقش سنتي زن رها ميشوند. در سراسر فيلم، اشكال گوناگون تحقير و لگد مال شدن زنان كه همه جا و هر روز شاهدش هستيم، بنمايش در مي آيد: از امر و نهي و بدخلقي شوهر گرفته كه به زور ميخواهد به تلما (و به خودش) ثابت كند كه با شعورتر از اوست تا رفتار هرزه ي مردان حاضر در كافه كه حضور تلما و لوئيز بقصد تفريح و رقص را به حساب آن ميگذارند كه اينان آمده اند به مردان سرويس بدهند؛ از حمله يك جانور ماچو به تلما گرفته تا شكلكهاي تهوع آور و مردانه راننده كاميون؛ و بالاخره بيرون زدن رگ غيرت شوهر تلما هنگامي كه با معشوق سر راهي همسرش روبرو ميشود.

تلما و لوئيز هر بار كه از سنت و قانون حاكم و مناسبات پذيرفته شده سرپيچي ميكنند با سركوب مواجه ميشوند. اما تابع و تسليم نميشوند و بيشتر طغيان ميكنند. و سرانجام زمانيكه مجبور ميشوند در مقابل دولت بايستند ديگر تمام ترسشان ريخته است. فيلم اين تحول را بر متن صحنه هائي بسيار زيبا از صخره هاي سخت بنمايش ميگذارد. در يك صحنه محوري، آنها پس از ساعتها بي خوابي همچنان براي فرار از چنگ نيروهاي پليس بطرف مرز مكزيك رانندگي ميكنند و لوئيز كه پشت فرمان قرار دارد از تلما ميپرسد: "بيداري؟

" تلما جواب ميدهد: "هيچوقت در زندگي اينقدر بيدار نبوده ام!" و ادامه ميدهد: "فكري به ذهنم رسيد. ديگر نميخواهم برگردم." ذهن آنها دستخوش تحولي بزرگ شده است: از موجوداتي فرودست و سركوب شده به زناني مستقل و عصيان گر تبديل شده اند كه حاضر نيستند از راهي كه انتخاب كرده اند باز گردند يا بر سر آن ذره اي سازش كنند. آنها در اين راه تنها به خودشان متكي هستند و نميتوانند به مردانشان تكيه كنند. اينطور نيست كه هيچيك از اين مردان، هيچ احساسي نسبت به آنها ندارد يا نخواهد كمكي كند؛ اما نظام سرمايه داري مناسبات ميان زن و مرد را آنچنان به رابطه سلطه گر و تحت سلطه بدل كرده كه اگر مردي آگاهانه و همه جانبه از اشكال رايج و عادي و پذيرفته شده اين مناسبات گسست نكرده باشد خواه ناخواه به اين يا آن جنبه ستمگري بر زن كمك ميكند. خوبي "تلما و لوئيز" اينست كه نقشهاي گوناگون اما مكمل مردان را نشان ميدهد: مردي كه زن ستيزي خود را با سبعيت آشكار به نمايش ميگذارد؛ شوهر استيلاگر؛ جوانك دزد فريبكاري كه در پي سوء استفاده است؛ دوست پسر لوئيز كه حاضر نيست دست از امتيازات مردانه خود بردارد.

پيام صحنه آخر، پيام سازش ناپذيري و تحقير مرگ است. تلما و لوئيز نمونه ميليونها زن ستمديده در جامعه آمريكا هستند كه هر يك به شكل و به درجه اي در مقابل نظام حاكم و ستمگري و جناياتش دست به مقاومت و مبارزه ميزنند و اين ظرفيت انقلابي را دارند كه به رزمندگان آگاه جنگي نقشه مند براي سرنگون كردن بساط ستم و استثمار سرمايه داري تبديل شوند.

 

www.sarbedaran.org

 

      
 
 شما در حال خواندن مقاله
 نگاهي به فيلم تلما و لوئيز
 نوشته
 از جزوه زنان و انقلاب
 در تاريخ
 1991-02-09
 منتشر شده در
 
.هستيد
 
پاسخى تاريخى- جهاىى به عصری با اهميت تاريخى- جهاىى
اﯾﻦ ﺳﻨﺪ، ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣه ی ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﯾﺮان- ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﺖ ﻟﻨﯿﻨﯿﺴﺖ ﻣﺎﺋﻮﺋﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد .اﻧﺘﻈﺎر و آرزوی ﻣﺎﺳﺖ ﺗﺎ « ﭘﯿﺶ ﻧﻮﯾﺲ » ﺳﻨﺪ، در ﻣﯿﺎن طﯿﻒ ِ وﺳﯿﻌﯽ از ﻣﺒﺎرزﯾﻦ ِ از ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ و دوﺳﺘﺪاران اﯾﻦ ﺣﺰب ﺗﺎ رﻓﻘﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﭼﭗ و ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ، ﺣﺮﮐﺖ ھﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد . ﺑﮫ وﯾﮋه، ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺣﺰب ﻣﻮظﻒ اﻧﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﮫ ﻣﯿﺎن ﺟﻮاﻧﺎن ﻣﺒﺎرزی ﮐﮫ ﺑﺎ ﺧﯿﺰش دی ﻣﺎه وارد ﺻﺤﻨﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﺒﺮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﻓﮑﺎر و واﮐﻨﺶ ها و اﺣﺴﺎﺳﺎت آن ھﺎ ﮐﮫ ﺳﻨﺪ را ﺧﻮاﻧﺪه و ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﮐنند آﺷﻨﺎ ﺷﻮﯾﻢ، ﺑﯿﺎﻣﻮزﯾﻢ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﯿشتری ﺑﺮای ﻏﻨﯽ تر و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮ ﮐﺮدن ﺳﻨﺪ ﺑﮫ دﺳﺖ آورﯾﻢ

استراتژی راه انقلاب در ایران
سند زیر یکی از اسناد جلسه پلنوم دهم کمیته مرکزی )در اختیار 2017 ( مه 1396 است که در اردیبهشت اعضا و هواداران حزب قرار گرفت تا در حوزه هایی حزبی گوناگون مورد بحث قرار بگیرد . کمیتۀ مرکزی حزب با آن را مورد بازبینی قرار ، توجه به نظرات دریافت شده داد و اینک برای اطلاع عموم اقدام به انتشار آن می کند . 2018 /1397 پاییز

گسست ضروری و آزادی ما در حفظ جهتگیری استراتژیک - گزارش پلنوم 9
1394 سند داخلی از کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران (م ل م) مصوب آذر

 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در