Communist Party of Iran
Marxist.Leninist.Maoist
حزب کمونیست ایران
مارکسيست.لنينيست.مائوئيست
جستجوی بیشتر
 
 زنان   يكشنبه ۲۶ خرداد ۱۳۹۸ برابر با ۱۶ ژوئن ۲۰۱۹                    
 
«زنان نيمي از آسمان را بدوش مي كشند و بايد آن را فتح كنند

 

 

 

«زنان نیمی از آسمان را بدوش می كشند و باید آن را فتح كنند

- مائو تسه دون

 

در معرفی کتاب «نیمی از آسمان»

 

 نویسنده : کلودی بوروایل،

تاریخ نگارش 1972 میلادی

مترجم : منیر امیری

تاریخ انتشار به زبان فارسی اسفند 1377

متن کامل این کتاب در تارنمای حزب ما در بخش کتابخانه قابل دسترس است.

 

 

تازگی ها مجری یكی از شبكه های ماهواره ای فارسی زبان به اسم تماشا كه برنامه ویژه ای برای زنان پخش می كند از تحولات دهه 1960 میلادی می گفت. روی صحبتش با زنان بود و می گفت دو مساله باعث شد كه زنان از مردان عقب بیفتند. یكی رشد تكنولوژی و آمدن ماشین لباسشویی و ظرفشویی و اتوی برقی به خانه ها بود كه زنان را تنبل كرد و جلوی نقش مهمی كه زن در خانه بازی می كرد را گرفت. دوم انقلاب جنسی و تغییر در روابط سنتی زن و مرد بود كه باعث شد زنان فقط به اینجور مسائل فكر كنند و از رشد فكری و علمی باز بمانند! مسخره بودن این حرفها برای كسانی كه تاریخ را مطالعه كرده اند و می دانند كه شرایط زنان به ویژه در كشورهای غربی قبل و بعد از دهه شصت چه تفاوت هایی داشته كاملا مشخص است. هر زنی كه عقل سلیم داشته باشد و خود را دربست تسلیم سنت و خرافه نكرده باشد به حرفهای آن مجری تلویزیون خواهد خندید. اغلب زنان جوانی كه به زور پدر و مادر به ازدواج ندیده و نشناخته تن داده اند و امروز با حسرت از لزوم معاشرت دختران و پسران نوجوان قبل از رسیدن به سن ازدواج می گویند، حتی كلمه ای در مورد دهه شصت میلادی و انقلاب در روابط زن و مرد نشنیده اند ولی با دل و جان می فهمند كه پایبندی به سنت های كهنه، زنان را با چه فجایع و بدبختی هایی همراه می كند. اما حسن اینجور برنامه های تلویزیونی آن است که مردم را به فكر تاریخ و تاثیر وقایع تاریخی بر زندگی نسل های مختلف می اندازد. دهه 1960 میلادی یكی از مقاطع تاریخی فوق العاده اثرگذار بود. اثراتی كه از نظر مرتجعین و تاریك اندیشان مذهبی و مردسالاران، مخرب و منفی و ضداخلاقی به حساب می آید. گردانندگان جمهوری اسلامی و برنامه سازان آن قبیل شبكه های تلویزیونی در این زمره اند. در مقابل، صدها میلیون زن و مرد جوان را در كشورهای مختلف می بینیم كه از ارزش ها و اخلاقیات و روابط به مراتب بهتری نسبت به نسل جوان قبل از دهه شصت پیروی می كنند، چه به این مساله آگاه باشند چه نباشند. بدون شناختن این تاریخ نمی توانیم در جامعه ای مثل ایران كه گرفتار سلطه ارتجاع سیاسی و فرهنگی است یك آینده نوین و متفاوت بسازیم. خیلی ها از روابط حاكم رنج می برند و این نارضایتی را به زبان می آورند، اما سئوال اینست كه برای خلاص شدن از شر این روابط چه باید كرد؟ باید روابط نوین را شناخت و فهمید كه با چه وسیله ای و در چه شرایطی این روابط نوین جایگزین روابط كهنه می شود. تاریخ دهه 1960 آئینه ای است كه می توان در آن این چیزها را مشاهده كرد. متاسفانه در كتابها و فیلم های موجود به زبان فارسی نمی توانیم آثار زیادی پیدا كنیم كه این تاریخ را به شكل درست و همه جانبه و تحریف نشده بازگو كند. اینجا فرصتش نیست كه ریز به ریز عوامل را بررسی كنیم و بگوییم چرا اینطور شده. مهمترین دلیلش اینست كه دستگاه فرهنگی و آموزشی حاكم هم در رژیم اسلامی و هم در رژیم گذشته از تحولات و تغییرات عمیق دهه شصت متنفر بوده اند. سعی كرده اند كه جوانان با این بخش از تاریخ آشنا نشوند.

یكی از معدود كتابها در این زمینه كه به فارسی ترجمه شده، نیمی از آسمان نام دارد. این كتاب كه در سال 1972 نوشته شده بازتاب افكار و ارزش ها و مناسبات نوینی است كه در ذهن و زندگی بخش پیشرو و انقلابی دنیای آن روز شكل گرفته بود و برای خودش جا باز می كرد. این كتاب محصول جنبش و مبارزه پر قدرتی است كه در دهه 1960 بر پا شده بود. كلودی بوروایل (نویسنده كتاب) خود یكی از فعالان جنبش رهائی زنان در فرانسه طی همان دوره بود. او كه گرایش كمونیستی انقلابی داشت اوایل سال 0791 همراه با یك گروه از زنان فمینیست فرانسوی با گرایشات متفاوت سیاسی به كشور چین سفر كردند تا وضعیت زنان آن كشور و تغییراتی را كه از سر می گذراندند از نزدیك ببینند. آن تجربه را بررسی كنند و از آن بیاموزند.

در آن دوران، چین هنوز یك كشور سوسیالیستی واقعی بود و زمین تا آسمان با چین امروز كه یك كشور سرمایه داری است و اكثریت جمعیت یك میلیارد و نیمی اش اسیر استثمار و ستمند فرق داشت. چین انقلابی آن روز كه مائوتسه دون رهبرش بود در زمینه های مختلف پیشرفتهای زیادی كرده بود و با ارائه یك اقتصاد و سیاست و فرهنگ نوین و متفاوت از نظام بیرحم سرمایه داری جهانی باعث اعجاب همگان شده بود. خیلی از مردم دنیا از چین مائوئیست الهام می گرفتند و آن را تحسین می كردند. یكی از زمینه هایی كه توجه انقلابیون و ترقیخواهان سایر كشورها را به خود جلب می كرد زیر و رو شدن موقعیت زنان چینی بود. قبل از پیروزی انقلاب چین در سال 1949 ، زنان تقریبا جایگاه و ارزش و حقوقی در آن جامعه نیمه فئودالی نداشتند. آنان كنیز و برده مردان خانواده محسوب می شدند. زن تا حدی بی ارزش بود كه بسیاری از مردم نوزادانشان را اگر دختر بود در همان زمان تولد می كشتند.

كتاب نیمی از آسمان از زبان كسانی كه آن روزها را دیده بودند تصویرهای تكان دهنده ای از وضعیت زنان قبل از انقلاب ارائه می دهد. اما این كتاب فقط حكایت رنج های زنان نیست. بلكه نشان می دهد كه همین زنان فرودست چگونه موفق شدند شرایط را عوض كنند، به صحنه مبارزه سیاسی و اجتماعی قدم بگذارند، انقلاب كنند و به سازندگان جامعه و تاریخ تبدیل شوند.خواندن این كتاب برای ما كه در جامعه خود از كودكی با ستم جنسیتی دست به گریبانیم و به محض اینكه دست چپ و راستمان را می شناسیم با مردسالاری و پدرسالاری و با چماق و تازیانه دولت و قوانین مدنی و شرعی و سنت و دین بر سرمان می كوبند، بسیار جالب و آموزنده است. برای ما كه می بینیم دیو فقر و ستم، ده ها هزار دختر جوان را به تن فروشی واداشته است، برای ما كه هزاران نفرمان قربانی قتل های ناموسی و خودكشی ها شده ایم، برای ما كه ممنوعیت معاشرت و عشق را تجربه كرده ایم و ازدواج ناخواسته به واقعه ای ناگزیر در زندگی اكثریتمان تبدیل شده، روبرو شدن با تجربه مشابه زنان چینی و فهمیدن اینکه چگونه دست به تغییر ریشه ای شرایط زندگیشان زدند، بسیار هیجان آور است.

نیمی از آسمان به ما می گوید كه بر تن فروشی و ازدواج های اجباری و بی حقوقی اجتماعی و قوانین تبعیض آمیز می توان در عرض مدت كوتاهی نقطه پایان گذاشت، اگر قدرت سیاسی مرتجعین مردسالار سرنگون شود و یك قدرت سیاسی واقعا انقلابی بر سر كار آید كه هدفش رهایی نوع بشر از هرگونه ستم و استثمار باشد. رهبران انقلاب چین، كمونیست بودند. در صفوف رهبران حزب كمونیست چین و فرماندهان و جنگجویان ارتش سرخ چین كه انقلاب آن كشور را هدایت كردند و به پیروزی رساندند، زنان انقلابی و آگاه از بین كارگران و دهقانان و روشنفكران حضور داشتند.

كمونیستهای چینی این واقعیت را می دانستند و از زبان مائوتسه دون با صدای بلند اعلام می كردند كه: تا وقتی حتی یك زن تحت ستم وجود داشته باشد نمی توان از رهایی جامعه صحبت كرد.

كتاب، ما را با نظرات و دورنماها و برنامه های عملی رهبران چین مائوئیستی برای تغییر مداوم شرایط سیاسی و اقتصادی و فرهنگی در مسیر رهائی زنان آشنا می كند و این واقعیت را آشكار می سازد كه این راهی طولانی و سرشار از مبارزه است.

نیمی از آسمان نشان می دهد كه پیروزی انقلاب، پایان كار نیست و جنبش و مبارزه زنان برای در هم شكستن شكل ها و شیوه های گوناگون ستم جنسیتی در كشور سوسیالیستی ادامه می یابد و پیشرفت جامعه و تحقق آرمان های انقلابی را نمی توان از پیشرفت این جنبش و مبارزه جدا كرد.

اگر چه كتاب نیمی از آسمان به مساله رهائی زنان در چین می پردازد، اما از مسائل مهم مربوط به جنبش زنان در سطح جهانی در دهه های قبل غافل نیست. كلودی بوروایل می كوشد تجربه چین را با تلاش هایی كه بعد از انقلاب اكتبر 1917 در اتحاد شوروی انجام گرفت مقایسه كند. در همین زمینه، كتاب به دیدگاه های مختلفی می پردازد كه در جنبش كمونیستی از مفهوم و عملكرد دیكتاتوری پرولتاریا، نقش دولت و رابطه متقابل آن با نهادهای توده ای و جنبشهای اجتماعی، اهمیت تغییر قوانین مدنی و محدودیت هایی كه شرایط اجتماعی بر سر تغییر قوانین قرار می دهد، وجود داشته است.

ما در تجربه اسارت خود در جمهوری اسلامی بارها با این استدلال حكومتیان و تئوریسین های مردسالار روبرو شده ایم كه حق، حق است. عدالت، عدالت است. قانون، قانون است و بیطرف است و زن و مرد نمی شناسد! نیمی از آسمان با نگاه به قوانین مدنی چین انقلابی، پوچی و عوامفریبانه بودن این قبیل استدلالات را خوب نشان می دهد و به ما می گوید كه لازمه رفع ستم و نابرابری، تدوین قوانین تبعیض آمیز و نابرابر مثبت به نفع ستمدیدگان است. در جامعه ای كه اسیر نابرابری و تبعیض جنسیتی علیه زنان است، تنها قوانینی می تواند عادلانه باشد و به رفع ستمدیدگی و فرودستی زنان كمك كند كه به ضرر موقعیت برتر مردان در همه زمینه ها باشد. نیمی از آسمان، موضوع قانون و جنسیت را در زمینه هایی مثل اشتغال و دستمزد، آموزش و پرورش، خانواده و ازدواج و طلاق، روابط جنسی قبل از ازدواج و سقط جنین بررسی می كند.

احتیاج نیست كه ما با همه نظراتی كه كلودی بوروایل مطرح می كند موافق باشیم یا كل تجربه چین انقلابی در این زمینه را بی كم و كاست بدانیم. مساله اینست كه كتاب نیمی از آسمان ما را با به عمل درآمدن افکار پیشرو و انقلابی در مناسبات چند صد میلیون زن و مرد آشنا می كند و دریچه های بیشماری را به روی ما می گشاید تا بتوانیم گسترده تر و عمیقتر به یك مساله مهم اجتماعی و طبقاتی یعنی مساله زن نگاه كنیم.

و نكته آخر اینكه، آنچه در چین انقلابی آن دوران می گذشت بخشی از یك جنبش عظیم و فراگیر انقلابی در سطح جهانی بود. تحولات انقلابی چین مائوئیست و مشخصا انقلاب کبیر فرهنگی پرولتاریائی لبه تیز و نیروی محركه خیزش جهانی دهه 1960 به حساب می آمد. بخشی از این جنبش جهانی در چین سوسیالیستی جریان داشت؛ جنبشی بود که با نیروی ارتجاعی سرمایه داری برای بازگرداندن جامعه سوسیالیستی به عقب مبارزه می كرد و با نشانه گرفتن بقایای روابط اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی ستمگرانه، انرژی توده های مردم را برای تعمیق سوسیالیسم رها می کرد و مشخصا زنان را به برخاستن و گسستن بقایای زنجیرهای خود و هموارتر كردن مسیر رهایی نوع بشر فرا می خواند. بخش دیگر جنبش دهه 60 در كشورهای امپریالیستی جریان داشت که مناسبات و ارزش ها و سنت های كهنه چند صد ساله بورژوازی و امپریالیسم را هدف قرار می داد. جنبش رهائی زنان در اروپا و آمریكا در همین بستر اوج گرفت.

در آن دوران پر تب و تاب كه ایده و آرمان انقلاب، ذهن و عمل هزاران هزار زن و مرد جوان در كشورهای امپریالیستی را رقم می زد، كاملا طبیعی بود نظرات سیاسی و طبقاتی مختلفی در مورد اهداف و آینده جنبش انقلابی مطرح شود. درون جنبش زنان نیز چنین بود. برای رهایی زن، مفاهیم و تفسیرهای مختلفی وجود داشت و راه های مختلفی پیشنهاد می شد. كلودی بوروایل در نیمی از آسمان نمی توانست نسبت به این مباحثات بی اعتنا باشد و نبود. در گوشه های مختلف كتاب می بینیم كه نویسنده با جریانات مختلف در جنبش چپ و در صفوف فمینیست ها جدل می كند. از این زاویه نیز نیمی از آسمان می تواند به شناخت بیشتر از گرایشات مختلف موجود در جنبش زنان كمك كند. این جنبش هرچند طی چند دهه اخیر تغییراتی را از سر گذرانده است اما ریشه مباحثات و اختلافات امروز را می توان در آن گذشته ردیابی كرد.

در آغاز این نوشته از مخالفت مرتجعین با جنبش دهه شصت میلادی و ماجرای ماشین لباسشویی و انقلاب جنسی گفتیم. طنز داستان اینست كه در كتاب نیمی از آسمان بر سر این دو نكته با گروهی از فمینیست ها در غرب جدل شده است. حتی یكی از سوتیترهای كتاب اینست كه ماشین لباسشویی زنان را آزاد نمی كند. در بخش پایانی كتاب نیز كلودی بوروایل علیه این نظریه که انقلاب جنسی در غرب را عامل مهم رهائی زنان می دانست، استدلال می كند. واقعیت اینست كه نه پیشرفت تكنولوژیك بخودی خود می تواند به رفع ستم جنسیتی و آزاد كردن زنان از قید و بند كار خانگی و استثمار در خانواده بینجامد و نه تغییر در روابط جنسی می تواند بر مردسالاری و پدرسالاری نقطه پایان بگذارد. برای اینكار نیاز به انقلاب اجتماعی است. انقلابی كه میلیونها زن و مرد را درگیر كند و بر مبنای ایده رهایی نوع بشر از هر ستم و استثماری سازمان یابد و رهبری شود. پیشرفتهای تكنولوژیك و كاستن از شدت كار و فراهم كردن ساعات فراغت بیشتر برای انسانها، كنار زدن سنت های كهنه و دست و پاگیر و ستمگرانه در روابط عاطفی و جنسی انسانها، از ضروریات و از اجزاء مهم فرایند ساختن یك جامعه نوین سوسیالیستی است. این هم یكی از واقعیاتی است كه می توان از لابلای سطرهای نیمی از آسمان به آن پی برد.

این كتاب را همه باید بخوانیم، بر سر نكاتش فكر كنیم و به بحث بگذاریم و آموزه هایش را در مبارزه برای كسب رهائی بكار بگیریم.

 

 

      
 
 شما در حال خواندن مقاله
 در معرفی کتاب «نیمی از آسمان»
 نوشته
 حزب کمونیست ایران (مارکسیست ـ لنینیست ـ مائوئیست)
 در تاريخ
 1998-06-07
 منتشر شده در
 
.هستيد
 
پاسخى تاريخى- جهاىى به عصری با اهميت تاريخى- جهاىى
اﯾﻦ ﺳﻨﺪ، ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﺑﺮﻧﺎﻣه ی ﺣﺰب ﮐﻤﻮﻧﯿﺴﺖ اﯾﺮان- ﻣﺎرﮐﺴﯿﺴﺖ ﻟﻨﯿﻨﯿﺴﺖ ﻣﺎﺋﻮﺋﯿﺴﺖ ﻣﯽ ﺷﻮد .اﻧﺘﻈﺎر و آرزوی ﻣﺎﺳﺖ ﺗﺎ « ﭘﯿﺶ ﻧﻮﯾﺲ » ﺳﻨﺪ، در ﻣﯿﺎن طﯿﻒ ِ وﺳﯿﻌﯽ از ﻣﺒﺎرزﯾﻦ ِ از ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ و دوﺳﺘﺪاران اﯾﻦ ﺣﺰب ﺗﺎ رﻓﻘﺎی ﺟﻨﺒﺶ ﭼﭗ و ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ، ﺣﺮﮐﺖ ھﺎی اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﺷﻮد . ﺑﮫ وﯾﮋه، ﻓﻌﺎﻟﯿﻦ ﺣﺰب ﻣﻮظﻒ اﻧﺪ ﺗﺎ آن را ﺑﮫ ﻣﯿﺎن ﺟﻮاﻧﺎن ﻣﺒﺎرزی ﮐﮫ ﺑﺎ ﺧﯿﺰش دی ﻣﺎه وارد ﺻﺤﻨﮫ ﺳﯿﺎﺳﯽ ﺟﺎﻣﻌﮫ ﺷﺪه اﻧﺪ، ﺑﺒﺮﻧﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ اﻓﮑﺎر و واﮐﻨﺶ ها و اﺣﺴﺎﺳﺎت آن ھﺎ ﮐﮫ ﺳﻨﺪ را ﺧﻮاﻧﺪه و ﺑﺤﺚ و ﺑﺮرﺳﯽ ﻣﯽﮐنند آﺷﻨﺎ ﺷﻮﯾﻢ، ﺑﯿﺎﻣﻮزﯾﻢ و ﻣﺼﺎﻟﺢ ﺑﯿشتری ﺑﺮای ﻏﻨﯽ تر و ﺻﺤﯿﺢ ﺗﺮ ﮐﺮدن ﺳﻨﺪ ﺑﮫ دﺳﺖ آورﯾﻢ

استراتژی راه انقلاب در ایران
سند زیر یکی از اسناد جلسه پلنوم دهم کمیته مرکزی )در اختیار 2017 ( مه 1396 است که در اردیبهشت اعضا و هواداران حزب قرار گرفت تا در حوزه هایی حزبی گوناگون مورد بحث قرار بگیرد . کمیتۀ مرکزی حزب با آن را مورد بازبینی قرار ، توجه به نظرات دریافت شده داد و اینک برای اطلاع عموم اقدام به انتشار آن می کند . 2018 /1397 پاییز

گسست ضروری و آزادی ما در حفظ جهتگیری استراتژیک - گزارش پلنوم 9
1394 سند داخلی از کمیته مرکزی حزب کمونیست ایران (م ل م) مصوب آذر

 
تماس با ما 
فيس بوک 
تويتر      
حزب کمونيست ايران (م.ل.م)
را دنبال کنيد در